اخذ شده اين همانست كه قدما آن را مقبولات خوانده‌اند و يا آنكه خود امر پنهانى را با مقايسه و سنجش با امر آشكارا درمىيابد . در صورت دوم امر پنهانى بايد مناسبتى با امر آشكار داشته باشد و گر نه آدمى نمىتواند امر پنهانى را بوسيله امر آشكار دريابد . اين مناسبت ميان پنهان و آشكارا قوانين و راههائى را لازم دارد كه طالب معرفت را از خطا و لغزش بازدارد زيرا به جهت اختلاط امور با يكديگر آدمى فريب مىخورد و بسا چيزهاى آشكار را پنهان و پنهان را آشكار مىپندارد و در اين صورت امر استنباط امور بر او دشوار مىگردد از اين جهت است كه آدمى نيازمند به صناعتى است كه قوانين و راههائى كه با آن امور پنهانى و مجهول را دريابد فايده بخشد . اين صناعت را پيشينيان استنباط كردند و نامى بر آن نهادند كه مشتق از نطقى است كه ويژهء آدميان است . اين صناعت انديشه‌هاى ما را بسوى صواب استوار مىكند و معانى ذهنى را با اشياء بيرون از ذهن مطابق مىسازد و همچنين الفاظ را با معانى ذهنى و اشياء خارجى مطابق مىكند . هدف اين صناعت اينست كه قوهء ناطقه را چنان نيرو بخشد كه در هر امرى جز به صواب نطق نكند ، و عقل انسانى را چنان سازد كه جز حق را تعقّل ننمايد . از اين روى بر هر كس واجب است كه در تعلّم اين صناعت بكوشد تا از سودهاى آن برخوردار گردد . بايد دانست كه هيچ علمى نمىتواند ما را به اين هدف برساند و برخى علم نحو را همپايهء علم منطق دانسته‌اند در حالى كه ميان آن دو جدائى آشكار است و صناعت نحو فقط براى بيان عمّا فى النفس است در حالى كه صناعت منطق براى اصابت به حق و صواب است و از همين روى صناعت نحو بر حسب زبانهاى مختلف فرق مىكند و حال آنكه صناعت منطق در هر زبان و در هر وقت يكسان است و نياز به اين صناعت چنان كه ياد شد از جهت آشنائى با امور مجهول است بوجهى كه بدرستى شناخته گردند و اين امر بوسيلهء قياس صورت مىپذيرد و قياس بايد از مقدّمات بيّن و آشكار تركيب شود بنا بر اين واجب است كه اقسام اين مقدمات را بدانيم اين مقدمات چهاراند : مقبولات و مشهورات و محسوسات و معقولات اوليه كليه .